अंगणात पारिजातकाचा सडा पडे, कधी फुले वेचायला येशील इकडे (When will you come, to pick the flowers from my garden)
Wednesday, December 17, 2025
पुन्हा एकदा
Monday, October 20, 2025
उंच उंच माझा झोका
झोका चढता, उतरता झाला पदर वारा-वारा
झोक्याला देते वेग, पाय टेकून धरणीला
लाल मातीच्या परागाचा, रंग चढतो पावलाला
झोका चढतो पूर्वेवर, जाईजुईंनी सावरीला
दंवा धुक्याचा शुभ्र साज, अंगावरती चढविला
झोका चढतो पश्चिमेला, वेल लालन देते तोल
मोकळ्या केसांमधे, गुंफी सनया लाल लाल
झोका चढतो उंच उंच, पाय पोचती मेघांवरती
इंद्राच्या डोहावरी, लाल पाखरे पाण्या येती
झोका चढतो उंच उंच, मला थांबता थांबवेना
गुंजेएवढे माझे घर, त्याची ओळख आवडेना
फार वर्षापूर्वी पद्मजा फेणाणी यांचा "घर नाचले नाचले" हा गीतसंचय आला होता ज्यात त्यांनी इंदिरा संत यांची ही कविता सुंदर गायली होती. काळाच्या ओघात ते गीत माझ्या विस्मृतीत गेले होते.
नुकताच मी पेरू या देशाची सैर करून आलो. तिथे भ्रमंती करत असताना एके ठिकाणी एक डोंगराच्या अगदी कडेला दोन मोठाले झोके होते. झोका घेताना त्याची अर्धी चक्री वर डोंगरावर, तर अर्धी खालच्या दरीवर असे होते. त्यावर बसून मी आपली झोक्यावरची आठवेल ती गाणी गुणगुणत होतो त्यात एकदम हे गीत आठवले. मग पुन्हा एकदा ते गाणे शोधून मी काही वेळा ऐकले. आधी ऐकले होते तेव्हा मला त्यातले फारतर संगीत सौंदर्य जाणवले होते. पण पुन्हा ऐकताना मला त्यातले काव्य सौंदर्य भावले.
इंदिराबाईंच्या बहुतेक कविता तरल, भावनाप्रधान असतात. साध्या तरी सुंदर शब्दात वरवर हलक्या वाटणाऱ्या या कविता काहीतरी खोल भाव सांगून जातात. ही कविता देखील मला तशीच वाटली. आधीची सर्व कडवी, आणि शेवटच्या कडव्यातली पहिली ओळ वाचून असे वाटते की एखादी स्त्री झोक्यावर मुक्त आनंद घेत आहे. आणि ते करताना तिची कल्पनेचे फुलपाखरू निरनिराळे भाव व आभास अनुभवत भिरभिरत आहे.
पण शेवटच्या ओळीवर मी काहीसा थबकलो. "गुंजेएवढे माझे घर, त्याची ओळख आवडेना". आधी सर्व काही छान, आनंदी, positive भाव असताना या शेवटच्या वाक्यात काहीतरी आवडत नाही हा negative विचार कशाला? मग विचार करता मी त्याचा असा अर्थ लावला - पुर्वी स्त्रियांचे विश्व हे घरापुरतीच मर्यादित असे. घर सांभाळायचे, घरच्यांचे करायचे हाच नियमित राबता असे. घराबाहेरचे विश्व काय असते, कसे असते याचा अनुभव त्यांना वंचितच असे. पूर्ण घर सांभाळण्याची क्षमता असतानादेखील एक अर्थी त्यांना आश्रित, पुरुषांवर निर्भर असेच मानले जायचे. मग असे वाटले की या कवितेतल्या स्त्रीला झोका घेताना जी मोकळीक, स्वातंत्र्य, मुक्तता वाटते, जिला बाहेरच्या विस्तारित जगाची दृष्टी लाभते, तिला मग स्वतःचे ते घर गुंजेएवढे छोटे वाटायला लागते आणि त्याची ओळख आवडेनाशी होते.
आज सुदैवाने ती परिस्थिती नाही. स्त्रियांना स्वातंत्र्य आहे, घराबाहेर पडून इतर क्षेत्रात आपला ठसा उमटवायला अनेक संधी आहेत. पण जगात सर्वच लोकांना, मग ते स्त्री असो वा पुरुष, असे स्वातंत्र्य आहे का? "परवशता पाश दैवे ज्यांचा गळा लागला" ही जगात बऱ्याच ठिकाणी अजूनही वस्तुस्थिती आहे. त्यांचे घर अजून गुंजेएवढेच आहे. त्यांचा झोका अजून उंच जायचा आहे.
पुन्हा कवितेवर येत मी इतकेच म्हणेन की कविता आणि त्याचा अर्थही झोक्या सारखा मुक्त असतो. कवीला अमुक एक अर्थ अभिप्रेत असेल तरी वाचकाला हवा तो (logical) अर्थ लावायचे स्वातंत्र्य असते. केवळ त्यामुळेच कविता जुनी, शिळी न होता ताजी, relevant राहते.
१७ ऑगस्ट '२५
Saturday, May 10, 2025
एक कोना
दिवानखाने का एक कोना है,
मेरा दोस्त, हमदर्द और साथी
सुबह की ताजा गरम चाय
या शाम के बर्फीले प्याले
इसिके साथ चंद लम्हे दूर
होते है जिंदगी के झमेले
ना कभी कुछ केहता हैं
बस इशारे देता रेहता है
सुबह की किरन ओढे या
शाम के साये में लिपटे
कभी साथ रेहके भी होता हुं
मशगुल टिव्ही, किताबों में
पर शिकवे गिले होते नहीं
बस एक समझौता है हममें
घरमें चाहें लोग हो कितने
घर चाहें बडा हो कितना
हर किसिको चाहिए होता
बस अपना एक कोना
Sunday, February 23, 2025
एक फांदी चार पक्षी
एक फांदी चार पक्षी
एक काळा एक पांढरा
एक करडा एक वेगळा
काळ्या पांढऱ्याचे जुळेना सुत
अन करडा वाहे मधोमध
पण वेगळा वेगळाच राही
त्यासी कोणी विचारत नाही
वेगळ्याचे रंग आहेत कितीक
तरी नाही कुणा त्याचे कौतुक
वेगळ्याशी कुणी ना करे हो सलगी
वेगळ्याचा जगी नाही कुणी वाली
किती रंग पिसांचा जरी निराळा
जरी बोल प्रत्येका गळा वेगळा
तरी पाही जो त्या पडे हेच दृष्टी
एका फांदीवर आहेत चार पक्षी
सुरेश नायर
Monday, September 30, 2024
ये पावसा
Friday, July 12, 2024
आज दिल कुछ सूना सूना है
यू तो अब वक्त हो गया है
बत्तीयोंके शोंख उजालों का
पर शाम रात मे घुल गई
और बत्तिया जलने से रही
बस युही यहापर लेटे लेटे
याद आती हैं वो गुजरी शामे
आहटे आते जाते पैरोंकी
आवाजें हसने गुनगुनानेकी
रसोई से लेहराती खुशबूए
बर्तनोंकी की खडखडाहट
कही नल से बेहता पानी
हर आवाज जानी पेहचानी
आखिर घर घर नहीं होता
दिवारें, दरवाजें, झरोखोंसे
सोफा, टीव्ही, रंगिन परदोंसे
तसबिरोंसे, चूनींदे पौधोंसे
घर जिता है, सांसे लेता है
किसीके ऊसमे होने से
घरका घरपन मेहसुस होता है
किसिके होनेके ऐहसास से
अब लगता है घर खो बैठा है
अपनी जिंदा धडकती रुह
बाकी है कुछ बेजान चीजे
जिनमे शायद मैं भी एक हुं
Sunday, December 25, 2022
सांताची भेट
शेकोटीच्या जागेपाशी, बांधून ठेवले मोजे
दूध ठेवले पेल्यामध्ये, कुकीज केले ताजे
हळूच येऊन गेला सांता, घेऊन गेला मोजे
ठेऊन गेला चिट्ठी एक, होते जिथे मोजे
लिहिले होते चिट्ठीमध्ये, "ऐका, अहो राजे
कुणाच्या खांद्यावर, कुणाचे ओझे
फुकट भेटी वाटत फिरणे, वय नाही माझे
कष्ट करून घाम गाळ, होईल बरे तुझे
पुढल्या वर्षी ठेवणार नाहीस, म्हणून नेतो मोजे"
देऊन गेला धडा खरा, आभार आहेत त्याचे
सांताविना नाताळात फार, वाटेल उदासवाणे
भेट, बक्षीस काही नको, पण भेटीस नक्की येणे
Tuesday, December 13, 2022
नौका
शंखमुखम येथील किनाऱ्यावर घेतलेल्या फोटोवरून सुचलेली कविता...
नववधूपरी नटूनी थटूनी, तीरावरल्या वाळूवरती
वाट पाहते मी एकांती, कधी सागरा येईल भरती
स्थिर जरी हा असे किनारा, वाळू देई ऊब निवारा
तरी न वाटे मनी दिलासा, खिळून दृष्टी असे सागरा
तीरावर जरी माहेर माझे, पाण्यावर संसार विराजे
लेणे ल्याले सौभाग्याचे, नितळ, अथांग सागराचे
वादळ, वारा, विशाल लाटा, वाहीन त्यातून काढीत वाटा
भय, काळजीस देऊन फाटा, सागर असता पाठीराखा
जन्मच सारा असाच जावा, हसत गात नित हिंदोळावा
एके दिनी मग विलीन व्हावा, सागरहृदयी खोल तळाला
Like a newlywed bride, I await on the sandshore
All alone by myself, for the high tide to return
The shore offers stability, the sand, warmth & comfort
The mind still feels restless, eyes remain focused on the ocean
The shore is my parental home, the water is my marital abode
I remain committed forever, to the clear, vast ocean
Through storms & churning waves, I will wade finding my way
Without fear or any worries, The ocean, my guarding companion
Let the life be spent this way, Smiling, Singing, Swaying
Until one day I will lay to rest, Deep under, in the heart of the ocean
Suresh Nair
Wednesday, March 16, 2022
कधी कधी होते असे
Wednesday, February 23, 2022
नाव
ज्ञात्याची सीमा ओलांडून पार
नाव म्हणजे डोक्यावरचे ओझे
पाठीशी जडलेला अवजड नांगर
कधी कधी मी माझं नावच विसरतो
पण सहज कुणी विसरू देत नाहीत
शेक्सपियर म्हणतो नावात काय
गुलजार म्हणतात नाव होईल गुम
कॉलेजातला जुना जिवलग दोस्त
शेयर केलेला एक चहा आठवत
नावाशिवाय जगायचं म्हणतोय
सुरेश नायर
Friday, February 18, 2022
शहर
Friday, November 12, 2021
मी श्याम वेडी
खूप दिवसांपासून पहिल्या दोन ओळीत अडकलेलं हे गीत आज आपसूक पूर्ण झालं.
राधेचा ऐतिहासिक किंवा महाभारत वगैरे ग्रंथात असा संदर्भ नाही. ती मुख्यतः कविकल्पनेतच आढळते, कृष्णाची प्रेयसी, प्रेमाचं प्रतीक म्हणून. त्याच भावनेतून लिहिलेलं...
ज्याचे नाव नाव नाव नाव माझे ओठी
बांधल्या जयाशी जन्मोजन्मीच्या गाठी
झुरते सदा मी ज्याच्या भेटीसाठी
जो व्यापतो या पृथ्वी अन नभात
जो व्यापतो साऱ्या जनामनात
रुक्मिणि, सुभद्रा, मीरेचा तो नाथ
पण प्रेमसखा तो केवळ माझ्यासाठी
ना इतिहासी मी नाही पुराणात
की कल्पनाच जी स्फुरली कविमनात
हे सत्य तरी या साऱ्या असत्यात
राधा प्रेयसी एकच ती कृष्णाची
Tuesday, December 3, 2019
असेल कारे देवा
Tuesday, October 29, 2019
दिवाळी
पुन्हा तो फराळ, पुन्हा ती रांगोळी,
Tuesday, April 23, 2019
कोयल की कूक
पुराने रास्तों का चेहरा बदल गया
नये रस्तों का जंजाल हो गया
तरक्की की दौड मे, कोई रईस,
तो कोई पुरा कंगाल हो गया
ऊँचे मकानों की भीड जम गयी
पेड पौधो की छुट्टी हो गयी
सिमेंट के एनक्लेवस या गार्डनो मे
बहार तो जैसे आने से रह गई
क्या यही मेरा पुराना शहर हैं ?
दिल मे सवाल उठा, तो कही से
कोयल की उंची कुक सुनाई दी
और दिल को तसल्ली हो गई
दुनिया चाहे कितनी ही बदले
मौसम तो आते जाते रहेंगे
बहारे हमेशा आती रहेगी
और कोयल कूक देती रहेंगी
Saturday, July 29, 2017
कविता
Monday, June 5, 2017
जेवढ्यास तेव्हढे
Saturday, February 11, 2017
Denial is one way of dealing with a broken heart. Thanks to Tina Turner's song lines "What's Love Got To Do With It" which gave me the basis for this poem
Saturday, January 14, 2017
कशाला उद्याची बात
मुक्त मोकळे उडेन, जोवर पडे न गोते खात
आजच म्हणते घेईन, पूर्ती न्हाऊन प्रकाशात
फळे होऊ कि निर्माल्य, कशास निष्फळ वाद
निसटून जाती बघ फुकाचे, क्षण मोलाचे त्यात
Friday, September 16, 2016
एक श्रावण असाही
कोण जाणे केव्हा तो येईल सामोरात
मखमली हिरवाळीत कि इंद्रधनु रंगात
मेघ दाट आषाढी अन वैशाखी वणव्यात
लपालपी, शिवणापाणी खेळतो दंगात
भिजलेल्या उन्हात किंवा सोनेरी पावसात
आठवांच्या सरी बरसती रिमझिम नयनात
ओळखीच्या गाण्यांचे शब्द फुटे ओठात
जुने सूर फिरुनी पुन्हा फेर धरी कानात
मागे कधी, कधी पुढे, कधी भुई गगनात
झोके घेत, हिंदोळत, छळें मला दिनरात
एक श्रावण असाही हृदयाच्या कोंदणात
सखासोबती उरून राही माझा एकांतात
सुरेश नायर
9/2016
Peru Trip Aug 2025
Peru-Machu Picchu Hiking Trip Links to all photos and videos from the trip https://photos.app.goo.gl/5RtxFgbRedR5kyoh8 I went on a hiking tr...
-
Recently I got to watch ' Sakharam Binder ', a controversial Marathi play by Vijay Tendulkar . It was first brought on stage in 197...
-
बरचसं काही वाचनात येतं , पण त्यातलं काहीच एकदम चटकन मनाला भावतं . इतक्यात वाचनात आलेल्या दोन कविता माझ्या मनात एकदम खोल...
-
कधी कधी अबोल्यातही शब्दांची गंगा वाहते न वाजलेल्या टाळीतही दडुन एक दाद असते गळ्यातून ओठावर येण्या शब्द आतुर असतात जीभ अडखळते...







